Ukuphefumula umoya-mpilo = ukubuyisela emuva ukuguga?
I-oksijini iyinto ebalulekile edingekayo ekuphefumuleni komuntu. I-oksijini ingena emzimbeni womuntu ngamaphaphu futhi ithwalwa amangqamuzana abomvu egazi iye ezicutshini nasezithweni zomzimba womuntu ezahlukahlukene, okuhlinzeka ngokudla okunempilo kwe-metabolism yamaseli. Kodwa-ke, njengoba umzimba womuntu uguga, amandla awo okungenisa umoya-mpilo ayaqhubeka nokwehla. Ngokusho kocwaningo olwenziwe nguSolwazi Hermrnasen ngo-1973:
1. Umuntu omdala onesisindo esingu-70kg uphefumula izikhathi ezingaba ngu-20,000 ngosuku futhi uphefumula umoya-mpilo ongaba ngu-0.75kg ngosuku.
2. Umthamo wokungenisa umoya-mpilo kwabesifazane ufinyelela ezingeni eliphezulu phakathi kweminyaka eyi-15 nengama-25 ubudala futhi wehla ngesilinganiso esingu-2.5% ngonyaka.
3. Amandla okungenisa umoya-mpilo kwabesilisa afinyelela ezingeni eliphezulu phakathi kweminyaka engama-20 nengama-30 futhi ehla ngesilinganiso esingu-2% ngonyaka.
Ukuguga kuyinqubo yemvelo yomzimba womuntu futhi kuyinto engenakulungiseka. Kodwa-ke, ukuguga kuthintwa yizici eziningi, okuhlanganisa izici zemvelo, izici zofuzo, izici zengqondo, izifo, indlela yokuphila, njll. Kungumphumela wokuxhumana kwezici eziningi.
Iyini "inkolelo-mbono yokuguga kwe-hypoxia"?
Ezinye izazi zikholelwa ukuthi ukuguga komuntu ngamunye kuqala lapho ezalwa. Ngale ndlela, inqubo yokuphila komuntu inqubo yokuguga. Ngaphezu kwalokho, i-hypoxia engapheli kanye nokuguga kuyimbangela ehambisanayo. I-hypoxia engapheli isheshisa ukuguga kwethu, futhi ukuguga ngokwako kuletha i-hypoxia engapheli emzimbeni.
Ngemva kokungena ebudaleni, imisebenzi eyisisekelo yomzimba womuntu iyawohloka, okuhlanganisa nokuwohloka kwesimiso senhliziyo nemithambo yegazi, uhlelo lokuphefumula, kanye nohlelo lwezinzwa oluphakathi. Imiphumela engenhla yokuguga ngokomzimba ibangela ngqo ukuthi asebekhulile bathole umoya-mpilo ophansi, ikhono eliphansi lokuthutha umoya-mpilo, kanye nokusebenza kahle okuncishisiwe ekusebenziseni umoya-mpilo, okubangela ukuthi izicubu zomzimba wonke zibe sesimweni se-hypoxia engapheli ngamazinga ahlukahlukene.
Uma umzimba usesimweni sokuntuleka komoya-mpilo okungapheli, umoya-mpilo othuthelwa ezithweni nawo uzoncipha, futhi imisebenzi yezitho izothinteka noma ingakwazi ngisho nokusebenza, ngaleyo ndlela ibangele izifo ezahlukahlukene ezingamahlalakhona, ukuwohloka kwemisebenzi yomzimba, kanye nokuguga okusheshayo. Ngakho-ke, ukuguga komuntu kanye nokuntuleka komoya-mpilo okungapheli kuyizinhlangothi ezimbili zemali efanayo futhi ziyathintana.
Ngo-1969, izazi zakwamanye amazwe zalinganisa ukuthi ingcindezi engaphelele ye-oxygen yegazi kubantu asebekhulile yehla ngo-3 mmHg njalo ngonyaka, okungukuthi, ingcindezi engaphelele ye-oxygen yehla kancane kancane ngokuguga, okwaholela ku-hypoxia - eyaziwa nangokuthi "inkolelo-mbono yokuguga kwe-hypoxia."
I-oksijini ibangela inani elikhulu kakhulu lezinto ezidingwa abantu, kufika ku-61%, kulandele ikhabhoni, ebanga u-20%, kanti i-hydrogen ibangela u-12%. Okunye okufana ne-nitrogen, i-calcium, i-chlorine, i-phosphorus, i-sulfur, i-fluorine, i-sodium, i-magnesium kanye ne-iron konke kwenza inani elincane kakhulu.
I-hypoxia engapheli kanye nezifo ezivamile zabantu asebekhulile
- Izifo eziningi zabantu asebekhulile ziyizifo ezingamahlalakhona, ezingase zithinte ukuhlinzekwa komoya-mpilo emzimbeni noma zibangelwe yi-hypoxia. Ngamafuphi, zihlobene kakhulu nomoya-mpilo.
- Ubuchopho buyisitho esidinga kakhulu umoya-mpilo emzimbeni womuntu futhi buzwela kakhulu ku-hypoxia.
- Uma i-hypoxia iqala ukwenzeka, umzimba womuntu uzosabela ngempendulo yokuvikela eyisinxephezelo.
- Uma izimpendulo zesinxephezelo zingahlangabezani nezidingo zomzimba, ukulimala kwamangqamuzana obuchopho kuzoba nzima ukukubuyisela esimweni sako. Uchungechunge lwezinguquko zesifo luzovela kamuva ezithweni ezibalulekile njengenhliziyo, amaphaphu, isibindi nezinso.
Indlela yokubuyisa umoya-mpilo “olahlekile”?
Ukuguga kuyinqubo yemvelo yomzimba womuntu. Ukuhogela umoya-mpilo akukwazi ngempela ukufeza "ukukhula okuphambene" kokuguga, futhi akunakugwema ngokuphelele imiphumela emibi yezifo ezahlukahlukene zabantu asebekhulile. Kodwa-ke, kunganciphisa ubunzima bezifo eziningi zabantu asebekhulile, kuvimbele lesi sifo ukuthi singabi sibi, kukhuthaze ukululama, futhi kunciphise inqubo yokuguga.
Ngokufaka umoya-mpilo njalo nangesikhathi, asebekhulile bangalungisa ngqo ukulahlekelwa umoya-mpilo obalulekile ngenxa yokuncipha kokusebenza komzimba, ukuze balondoloze ukusebenza okujwayelekile kwezitho ezahlukahlukene emzimbeni.
Isikhathi sokuthunyelwe: Agasti-04-2025
